Artykuły

Najciekawsze nekropolie Polski

Hinzugefügt: 2013-10-30

Śmierć od zawsze budzi zainteresowanie. Już w średniowieczu odbywały się liczne pielgrzymki do grobów świętych.

Również w tym okresie śmierć zaznaczyła swoje miejsce w kulturze i sztuce, co było rozpowszechniane głównie przez naukę kościoła chrześcijańskiego, później temat powrócił wraz z epoką romantyzmu, kiedy to kształtowało się zjawisko turystyki, o charakterze znanym nam obecnie.

Wiek XX przyniósł ze sobą wiele katastrof o światowym znaczeniu, ale także konsumpcję, rozwój mediów i komunikacji, co nie bez znaczenia wpłynęło na rozwój podróży do miejsca katastrof, ludzkiego cierpienia, a także pochówków. Wizyty na cmentarzach, w katakumbach, kryptach czy mauzoleach często związane są jedynie z chęcią odwiedzin grobów sławnych ludzi, zbliżenia się do wydarzeń historycznych czy podziwianiem walorów artystycznych nekropolii, aniżeli z zadumą nad losem zmarłych.

Zakopane

Jednym z najważniejszych punktów na trasie zwiedzania Zakopanego jest Cmentarz Zasłużonych na Pęksowym Brzyzku, nazywany również Starym Cmentarzem. Jest to niezwykłe miejsce, wpisujące się w nie tylko w historię Zakopanego i Podhala, ale także Polski. Powstał on w XIX wieku jako miejsce pochówku zakopiańskich górali, natomiast już w latach dwudziestych XX wieku Pęksowy Brzyzek stał się nekropolią ludzi zasłużonych dla Zakopanego, Tatr i całego Podhala.

Tuż za cmentarną bramą znajduje się najstarszy drewniany kościół w Zakopanem. Wzniesiony w połowie XIX wieku z drzewa modrzewiowego został objęty ochroną konserwatora zabytków i wpisany jako jeden z obiektów Małopolskiego Szlaku Architektury Drewnianej. Zaraz za nim znajduje się teren cmentarza, który stanowi nie tylko wspaniały pomnik wybitnych Polaków, ale również jest unikatowy pod względem architektury nagrobków, które nawiązują do stylu zakopiańskiego. Swoje miejsce spoczynku znaleźli tu Tytus Chałubiński, Stanisław Marusarz, Jan Krzeptowski znany jako Sabała, Władysław Orkan, Kornel Makuszyński, Witkacy, Władysław Hasior czy taternik Jan Długosz.

Warszawa

Najsłynniejszą nekropolią Warszawy są oczywiście Stare Powązki, obok cmentarza żydowskiego i muzułmańskiego, jedno z wielu miejsc pochówku znajdujących się w tej części miasta. Cmentarz został założony w tym miejscu w 1790 roku z inicjatywy króla Stanisława Augusta Poniatowskiego, choć poświęcono go z chwilą wzniesienia kościoła św. Karola Boromeusza przez królewskiego architekta dwa lata później. Nekropolia została częściowo zniszczona w czasie II wojny światowej, dewastacji uległ także kościół św. Karola Boromeusza, a większość archiwum została spalona.

Od założenia cmentarza aż do dziś Stare Powązki tworzyły swoisty zapis historii miasta i kraju, spoczywają tu żołnierze wielu powstań narodowych, od insurekcji kościuszkowskiej do powstania warszawskiego, znani aktorzy, pisarze i poeci, muzycy, lekarze i politycy. Ponadto cmentarz jest zbiorem wspaniałych przykładów małej architektury sepulkralnej oraz został objęty ochroną konserwatora zabytków.

W 1925 roku na Starych Powązkach utworzono Aleję Zasłużonych, gdzie pierwszą pochowana osobą był pisarz noblista Władysław Stanisław Reymont. Oprócz niego w Alei spoczęli: Violetta Villas, Czesław Niemen, Tadeusz Nalepa, Zdzisław Maklakiewicz, Irena Kwiatkowska, Gustaw Holubek, Kalina Jędrusik, Melchior Wańkowicz, Leopold Staff, Agnieszka Osiecka i wiele innych sławnych i zasłużonych.

oprac. Joanna Terka, fot. wikimedia commons