Artykuły

Szlakiem łódzkich murali

Sztuka uliczna znajduje w polskich miastach coraz więcej miejsca na swoje twórcze działania.

Oprócz ulicznych performerów, festiwali prezentujących zupełnie inne odmiany form artystycznych, sztuka odnalazła także puste przestrzenie miasta jak gładkie ściany budynków czy mury opuszczonych fabryk.

Street Art, bo tak profesjonalnie określa się tę nową dziedzinę sztuki, często kojarzony jest głównie tylko z aktami wandalizmu, jednak nie ma to nic wspólnego z działalnością artystów w przestrzeni miejskiej. Ostatnio w centrach polskich miast coraz częściej pojawiają się murale – wielkoformatowe grafiki czy obrazy, które zapełniają puste przestrzenie miast.

Kiedyś...

Murale właściwie nie są nową formą wyrazu w sztuce, bowiem już z początkiem XX wieku stały się one wyrazem politycznej propagandy. Do najpopularniejszych twórców należał wówczas Diego Rivera. W Polsce murale prezentowały głównie PRL-owskie agitki i reklamy monopolistów jak Pewex czy Baltona. Ich ślady można podziwiać do dziś, choć nie wiele z nich zachowało się w oryginalnym stanie. Łódź doczekała się w sumie 219 murali, z czego do dziś zachowało się ich około 46. Najlepiej zachowane i najbardziej wartościowe artystycznie grafiki można podziwiać na szlaku turystycznym „Śladami Łódzkich Murali”.

Szlak, choć nie ma jednej wytyczonej trasy zwiedzania, prowadzi głównie przez centrum miasta i ma za zadanie przybliżyć ich historię, twórców i miejsce w dziejach grafiki użytkowej. Szesnaście murali-reklam z czasów PRL prezentuje perełki ówczesnego designu. Jednym z najciekawszych obiektów na trasie jest mural Przedsiębiorstwa Eksportu Wewnętrznego „Pewex” przy ulicy Sienkiewicza. Wielki motyl na ścianie Wydziału Filologicznego UŁ powstał na przełomie wiosny i lata roku 1987 i jest jednym z najbardziej rozpoznawalnych miejsc w Łodzi.

Dziś...

Obecnie w Łodzi powstaje galeria sztuki ulicznej w publicznej przestrzeni ścisłego centrum miasta. Składają się na nią wielkoformatowe obrazy, które są malowane na elewacjach łódzkich kamienic przez wybitnych reprezentantów street artu z całego świata. Projekt na razie zakłada realizację murali, jednak ma on zostać poszerzony o inne obiekty związane ze street artem jak instalacje, rzeźby itp. Całość projektu koordynuje fundacja Urban Forms, której zadaniem jest wspieranie miejskich inicjatyw artystycznych. Oprócz zapraszania światowej sławy artystów, fundacja organizuje festiwal street artu, który odbywa się co roku we wrześniu.

Galeria Urban Forms jest to stała ekspozycja sztuki ulicznej w miejskiej przestrzeni Łodzi, na którą składa się obecnie 30 wielkoformatowych murali umieszczonych na elewacjach budynków. Tworzą one swego rodzaju szlak artystyczny dostępny dla zarówno mieszkańców jak i turystów. W centrum miasta można obejrzeć różnego rodzaju malowidła, czasem będące jedynie grafiką na elewacji, natomiast zdecydowanie bardziej interesujące są te pokrywające całą wolną powierzchnię budynku.

To najbardziej znanych artystów street artu, którzy w Łodzi wykonali swe pracy należą m.in.: INTI – Chilijczyk rozpoznawany przez postać „podróżnika” pojawiającego się w jego realizacjach, ETAM Crew, czyli studenci ASP w Łodzi, REMED charakteryzujący się wielokolorowymi grafikami czy OS GEMEOS z Sao Paolo, którzy dziś stanowią jeden z filarów światowego street artu.

oprac. Joanna Terka, fot. Galeria Urban Forms